Zo bouwt Lucent College aan structureel rekenonderwijs

Interview met Theo Oosterhagen

Rekencoördinator en rekendocent op het Lucent College (mavo/havo) in Hilversum

Theo Oosterhagen is al meer dan dertien jaar kartrekker van het rekenonderwijs op het Lucent College. In de periode dat de rekentoets verplicht was, kreeg rekenen vanzelf een plek op school. Toen die verplichting verdween, schoof rekenen – net als bij veel scholen – naar de achtergrond. Zoals Theo het beschrijft: als rekenen geen duidelijk plek heeft, dan raakt het al snel naar de achtergrond tussen alle andere prioriteiten. Het gevolg voor de leerlingen was zichtbaar: door minder tijd en aandacht zakte het rekenniveau weg.

De herstart van de rekenlessen kwam toen er weer ruimte ontstond via het Masterplan basisvaardigheden. Theo en de school gebruikten die gelegenheid om rekenen opnieuw op te bouwen. Niet als tijdelijk project, maar als iets dat je echt wilt borgen: met eigen beleid, structurele lestijd en een gezamenlijke aanpak. 

“Rekenen zakt weg als je het niet vasthoudt”

De context: diverse instroom vraagt om een duidelijke lijn

Lucent College is een kleinschalige vmbo-school. Theo beschrijft dat de instroom op school breed is. Lucent is voor sommige leerlingen juist aantrekkelijk door persoonlijke aandacht. Daardoor heb je in de onderbouw te maken met verschillende startniveaus, en dat vraagt om een aanpak die goed om kan gaan met verschillen.

Hoe rekenen is georganiseerd op het Lucent College

Rekenen staat in leerjaar 1 en 2 op het rooster. In leerjaar 3 en 4 is het programma voller, waardoor structurele rekenles daar lastiger is. 

In leerjaar 1 en 2 werken ze met twee periodes van 13 weken rekenles. Elke periode staat één domein centraal en wordt afgesloten met een domeintoets. Leerlingen werken op hun eigen tempo. Wie eerder klaar is, krijgt vrijstelling van de les en kan de toets eerder maken. Een gemiddelde van twee toetsen moet voldoende zijn, maar leerlingen mogen hiervoor wel eindeloos herkansen. Daarna start de volgende periode weer gezamenlijk.

In leerjaar 3 is er een meetmoment waarbij Theo de Niveautoets uit Logisch Rekenen inzet als ijkpunt.

Vier elementen die de aanpak van Lucent College sterk maken

Wat hun aanpak volgens Theo succesvol maakt, is dat zij bewust bouwen aan een set keuzes die elkaar versterken. In het gesprek kwamen vier ingrediënten steeds terug.

1. Een gezamenlijke visie, vastgelegd in rekenbeleid

Niet in de zin van dikke documenten, maar in duidelijke afspraken: waarom rekenen belangrijk is, voor wie het bedoeld is, waar het in het rooster terugkomt en hoe je als school laat zien dat je basisvaardigheden serieus neemt. Ook afspraken over het volgen van de voortgang en vaste meetmomenten horen hierbij. Op het Lucent College brengt de school bijvoorbeeld jaarlijks het niveau en de groei van leerlingen in kaart met JIJ-metingen. Zo zien zij niet alleen waar de leerlingen starten, maar vooral hoe de groep als geheel zich ontwikkelt

2. Goed docentschap, met echte instructie

Theo is heel duidelijk: een digitaal programma helpt, maar het vervangt de docent niet. Zeker niet voor leerlingen die onzeker zijn over rekenen of die snel afhaken.

“Rekenen heeft instructie nodig, alleen sommetjes oefenen werkt niet.”

Hij geeft uitleg, gebruikt ondersteunend materiaal en stuurt bij waar leerlingen vastlopen. Juist dat stukje instructie en begeleiding ziet hij als de sleutel voor echt begrip van rekenen. Dit draagt bij aan de groei in het vertrouwen. Vooral bij leerlingen met rekenangst is dit belangrijk. Zijn boodschap is consequent: je kunt dit leren.

3. Een methode als instrument, zodat het behapbaar blijft

Theo gebruikt Logisch Rekenen als ruggengraat van zijn rekenlessen, maar niet als vast stramien. Hij kiest bewust een eigen route, afgestemd op wat leerlingen in de wiskundelessen tegenkomen.

Leerlingen werken in hun eigen tempo. Sterkere leerlingen kunnen sneller door, en leerlingen die meer instructie nodig hebben krijgen meer herhaling en extra begeleiding. De methode helpt Theo vooral om het werk te organiseren, zodat hij tijd en energie overhoudt voor uitleg, monitoring en persoonlijke begeleiding.

4. Afstemming met andere vakken, zodat leerlingen één lijn ervaren

Sinds vorig jaar zoekt Theo actief afstemming met collega’s, met name met collega’s in de bètavakken. Zijn doel is helder: leerlingen moeten niet in verschillende vakken verschillende aanpakken aanleren voor hetzelfde soort rekenwerk.

Hij wil naar een herkenbare lijn met dezelfde taal, dezelfde stappen en dezelfde verwachtingen. Theo noemt dat rekenen terugkomt in vakken als wiskunde, economie, natuurkunde, scheikunde en ook in vakken waar leerlingen het soms niet verwachten. Door met collega’s op te halen waar zij tegenaan lopen, kan hij rekenondersteuning beter koppelen aan de praktijk van die vakken.

“Iedereen kan rekenen.”

Wat Theo terugziet in ontwikkeling

Theo zegt dat hij in leerjaar 1 en 2 duidelijke groei ziet. Klassen komen vaak genoeg binnen onder het gemiddelde niveau en groeien zichtbaar omhoog. Hij ziet ook spreiding, en noemt dat een paar leerlingen met een lagere basis een gemiddelde kunnen drukken. Daarom kijkt hij liever naar de lijn van de groep en naar groei over tijd dan naar één moment.

Hij legt ook verbanden met andere vakken. Betere rekenvaardigheid helpt bijvoorbeeld bij wiskunde en economie. Tegelijk is hij nuchter: resultaten hangen nooit aan één knop. Het is de combinatie van tijd, instructie, een duidelijke lijn en de manier waarop je het op school organiseert.

Handvatten om rekenen verder te versterken

Of jouw school nu al stappen heeft gezet of nog op weg is: Theo’s verhaal laat zien dat een aantal duidelijke keuzes een groot verschil kunnen maken. Ook als je denkt “wij zijn nog lang niet zo ver, kun je starten met een aantal praktische stappen:

• Begin klein en concreet: kies één of twee leerjaren waar je structureel tijd kunt vrijmaken.
• Duidelijke doelen en monitoring: bepaal vooraf wat je met die lestijd wilt bereiken en hoe je groei volgt, zodat je kunt bijsturen.
• Eigenaarschap: zorg dat er iemand eigenaarschap pakt, met ruimte voor instructie en begeleiding.
• Een gezamenlijke basisaanpak: spreek in het team af welke werkwijze wordt gehanteerd, zodat leerlingen een consistente aanpak leren.
• Gebruik een methode als instrument, zodat het werk behapbaar blijft en de docent tijd overhoudt voor uitleg en ondersteuning op maat.

Theo staat open voor kennisuitwisseling met scholen die hiermee bezig zijn.